مجري گري ، صدا ، فن بيان ، سخنوری

 

تطبیق سخنرانی با تعداد مخاطبان

مخاطبان کم : درصورتی که مخاطبان کمتراز 15 نفر باشد سخنران با مخاطبان کمی روبروست . تعداد مخاطبان کم دوحالت رسمی و غیر رسمی است درحالت رسمی یک پژوهشگر موضوعی راجع به دانشگاه مطرح می کند یا دریک جلسه فردیک کالا یاخدماتی را برای مدیران و کارشناسان ارائه می کند ( رفتن پرسنل یک دفتر نزد وزیر)

مخاطبان زیاد : درصورتی که تعداد شرکت کنندگان بیشتراز 15 نفر باشد براساس استاندارد با مخاطبان زیاد روبرو هستیم ولی منظور اصلی از مخاطبان ارائه یک سخنرانی اصلی درهمایش ها با تعداد زیادی از مردم است

مخاطبان زیاد رسمی : منظور ارائه سخنرانی درهمایش ها وکنفرانس ها یا مجامع عمومی سالیانه است ( مثال مجمع عمومی اتحادیه تاکسیرانی و...)

 

سوالات اساسی در زمینه شناخت مخاطبان

سخنرانی خوب سخنرانی است که با محوریت مخاطبان تهیه ، تنظیم و ارائه شود هنگام تهیه متن سخنرانی ، سخنران به سه سئوال در خصوص مخاطبان باید پاسخ دهد .

1-    من برای چه کسانی سخنرانی کنم؟

2-    در پی ایراد سخنرانی می خواهم مخاطبان یا مستمعان چه بدانند یا چه چیزی را بپذیرند و یا چه کاری را انجام دهند.

3-    راه موثر تهیه و ارائه سخنرانی برای تحقق هدف فوق چیست ؟

یکی از روش های تحلیل مخاطب بررسی ویژگیهای مخاطبان نظیر سن ، جنسیت ، عضویت در گروه های خاص ( فرهنگی – سیاسی – علمی ) اعتقادات فرهنگی و نژادی و توجه به معیارهای اخلاقی مخاطبان است. این روش را تحلیل جمعیت شناسی مخاطبان می نامند که شامل دو مرحله است :

 الف ) شناخت ویژگی های جمعیت شناسی مخاطبان

ب) تاثیر موضوع سخنرانی بر یک یا چند ویژگی مخاطبان

در تحلیل شناخت مخاطبان ؛ شغل ، موقعیت اقتصادی ، پایگاه اجتماعی ، سطح تحصیلات ، بهره هوشی ، محل اقامت و محیط زیست باید مورد توجه قرار گیرد . در تحلیل وضعیتی مخاطبان باید به ویژگی های موقعیتی مخاطبان از نظر اندازه و تعداد ، جنسیت ، مشخصات فیزیکی محل سخنرانی ، درجه حرارت ( مکان سربسته یا در محیط باز )

وضعیت صندلیها ، سمعی و بصری ، میل و علاقه مخاطبان نسبت به موضوع ، نظر آنها نسبت به سخنران و توجه به شرایط زمان و مکان ضروری است .

 

ه:ارائه سخنرانی :

برخی روشهای انتخاب موضوع سخنرانی

1-    با توجه به فراخوان مقالات همایش ها ، کنفرانس ها افراد متخصص موضوع سخنرانی را با توجه به محورهای مشخص شده انتخاب می کنند

2-    با توجه به موضوع دوره های آموزشی ، موضوع سخنرانی برای سخنران یا مدرس این کارگاه مشخص می شود

3-    با توجه به موضوع جلسات و نشست های رسمی اداری موضوع سخنرانی برای مدیران و کارشناسان شرکت کننده مشخص شود

4-    توجه به مناسبت های مذهبی و ملی

مواردی که توجه به آن انتخاب موضوع سخنرانی  را آسانتر می کند

1-    موضوعی که درباره آن دارای اطلاعات زیادو اطلاعات تخصصی و تکمیلی هستیم

2-    موضوعاتی که به آن علاقمند هستید و آنها توجه شما را به خود جلب کرده است

3-    موضوعاتی که مایل هستید درباره آنها چیزهای بیشتری بدانید

4-    چنانچه با توجه به موارد فوق باز هم قادر به انتخاب موضوع سخنرانی نشدیم از روش های زیر استفاده می کنیم:

الف ) فهرستی از تجربیات ، علایق ، مهارت ها و اعتقادات خود را تهیه می کنیم این لیست را 24 ساعت بعد بازنگری  می کنیم ممکن است یک یا چند موضوع به عنوان موضوع سخنرانی که بتواند توجه مخاطبان را هم جلب کند انتخاب  می کنیم

ب) استفاده از تکنیک تکاپوی مغزی یا ذهن برانگیزی یعنی ایجاد و خلق یک ایده تازه برای یک کار جدید دراین روش یک برگ کاغذ را به ده ستون تقسیم می کنیم دربالای هرستون عناوین مختلفی را می نویسیم مانند انسانها ، مفاهیم ، مشکلات و نابسامانی ها و امثالهم به احتمال خیلی زیاد برخی موضوعاتی که دراین فهرست درج شده می تواند نظر سخنران را به عنوان یک موضوع سخنرانی به خود جلب کند

ج) کتابهای مرجع یا دایره المعارف ها را تورق می کنیم و پس از آگاهی از موضوعات مختلفی که مرتبط به حوزه کاری ماست یکی رابرای سخنرانی انتخاب می کنیم امروزه جستجو دراینترنت تا حدود زیادی جایگزین تورق کتابها شده است.

 

تصمیم گیری برای موضوع اصلی سخنرانی

عموماً منظورکلی سخنرانی ها میتوان به سه دسته ای که با یکدیگر تداخل  و همپوشی دارند تقسیم کرد:

1-سخنرانی به منظور اطلاع دادن یا اطلاع رسانی و اطلاع دهی

2-سخنرانی به منظور تبلیغ کردن و ترغیب کردن

3-سخنرانی به منظور سرگرمی و تفریح

 1-سخنرانی به منظور اطلاع دادن یا اطلاع رسانی و اطلاع دهی :درسخنرانی های اطلاع رسانی محور سخنران کم وبیش یک معلم یا مدرس دانشگاه را ایفاء می کندو هدف اصلی اش انتقال اطلاعات مورد نظر به مخاطبان است این سخنرانی همراه با توضیح و تشریح جزئیات کار است زبان گفتاری آن تا حدود زیادی جدی است و عموماً باید با لباس رسمی درآن ظاهر شد . درسخنرانی های تبلیغی و ترغیبی سخنران نقش یک هوادار و معتقد و پیرو یک امر یا ایده خاصی را ایفاء می کند دراین گونه سخنرانی ها سخنران می خواهد گرایش های فکری مخاطبان را درباره موضوعی خاص تغییردهد ویابه آن گرایش ها ساختار و جهت مشخص تری بدهد و یا دررفتار آنها تغییرایجاد کند درسخنران های تبلیغی و ترغیبی سخنران هم درخواست می کند هم تشویق می کند و هم تبلیغ می کند.  

 

2-سخنرانی به منظور تبلیغ کردن و ترغیب کردن:

1. سخنران باید اهدافش را با جملات کامل و عباراتی روشن برای خود مشخص کند تا متوجه شود باید مخاطبان را آگاه نماید یا مخاطبان را ترغیب کند
2. هدف خاصش را باجملات مثبت مشخص کند نه جملات سئوالی
3. سخنران هدف خاصش را حول یک ایده مشخص متمرکز کند
4. هدف خاص  نباید خیلی کلی و عمومی باشد
5. درموردهدف خاص موضوع سخنرانی این سئوالها را باید از خود بپرسیم

الف)آیا با این هدف خاص تکلیفی که برعهده من گذاشته شده به طرز صحیحی ارائه می شود ؟

ب) آیا با زمانی که دراختیار من است تکلیفی که به من واگذار شده به نحو درستی ارائه می شود؟

ج) آیا هدف خاصی که مشخص شده برای مخاطبان جالب است و به زندگی روزمره و یا حوزه کار آنها مرتبط است

د) آیا هدف خاص سخنرانی برای مخاطبان امری جزئی و پیش پا افتاده نیست ؟

و) آیا هدف خاص سخنرانی برای مخاطبان بیش از اندازه پیچیده و فنی نیست ؟

 

جمع آوری اطلاعات سخنرانی

منابع جمع آوری اطلاعات را می توان به گروههای زیر تقسیم بندی کرد:

1. استفاده از تجربیات و دانش شخصی :

هرشخصی دریک زمینه و رشته خاص دارای تجربه و دانش است که درصورت تکمیل و به روز نمودن آن می توانددرآن موضوع سخنرانی کند عموماً سخنرانی های خوب و کاربردی درباره موضوعاتی است که سخنران آنها را تجربه کرده وبا آنها آشنایی کافی داشته باشد

2.مصاحبه تحقیقی : مصاحبه یعنی گفتگو برای کسب اطلاع و منظور از مصاحبه تحقیقی یعنی گفتگو برای جمع آوری اطلاعات برای تهیه و ساماندهی متن سخنرانی

3. تحقیق کتابخانه ای :

برخی منابع مهم برای یافتن اطلاعات درکتابخانه ها عبارت است از : صحبت با کتابداران ، مطالعه کارت های حاوی کتاب شناختی ، مراجعه به بخش کتاب های مرجع ، مراجعه به نشریات تخصصی و استفاده از اینترنت

تورق کتاب های سال ، زندگی نامه ها وبولتن های ادواری سازمان ها و  وزارتخانه ها

 

آماده سازی متن سخنرانی : چنانچه ایده های گوناگونی که سخنران درمرحله جمع آوری اطلاعات فراهم کرده سازماندهی نشود و گفتارش دارای ساختار و اسکلت مشخص نباشد مطمئناً باشید که سخنرانی خوب و موثری نخواهید داشت مطالب وایده های مختلفی که درمرحله جمع آوری اطلاعات گردآوری شده باید توسط سخنران ویا برای مدیران توسط روابط عمومی ها به شکلی درکنار یکدیگر قرار گیردکه به شنوندگان یا مخاطبان امکان آن را بدهدکه به آرامی وبا سهولت با پیام مورد نظر آشنا شوند و موضوع سخنرانی را بتدریج دریابند نکات و ایده های اصلی را درک کنند و درانتها به یک پیام خاص و نتیجه گیری مشخص برسند نخستین گام درسازمان دهی سخنرانی توجه به بخش های اصلی آن است یعنی (مقدمه ، متن ،نتیجه گیری) به طور کلاسیک سازماندهی سخنرانی را بابیان چگونگی ساختار بخشیدن به متن آغاز می کنیم چون متن مهمترین و طولانی ترین بخش سخنرانی است و تهیه از سایر بخش ها زمان به خود اختصاص می دهد و از طرفی هنگامی که متن سخنرانی تهیه شد و دارای سازماندهی قابل قبولی شد به آسانی می توان مقدمه و نتیجه گیری موثرو جذابی نیز از آن تهیه کرد

مراحل سازماندهی متن سخنرانی زمانی آغاز می شود که نکات اصلی گفتار را که پیام اصلی درآن نهفته است مشخص کرد ، نکات اصلی درحقیقت محورهای سخنرانی هستند لذا آنها راباید با دقت انتخاب کرد و ترتیب تقدم و تاخیر شان را مشخص کرد

 

روشهای نظم دهی و سازماندهی به گفتار : پس از تعیین نکات اصلی باید تصمیم گرفت که آنها را به چه ترتیبی نظم داد و درسخنرانی بیان کرد چون این امرهم به وضوح و روشنی سخنرانی هم به تاثیرگذاری ترغیبی و تبلیغی آن هم به تقویت بعد اطلاع رسانی متن کمک می کند شایان ذکراست که موضوع سخنرانی ، اهداف سخنران و ترکیب مخاطبان از عوامل موثر درسازماندهی سخنرانی ها هستند

پنج روش اساسی سازماندهی به متن سخنرانی :

1. نظم تاریخی : درنظم تاریخی موضوعات را براساس زمان پیدایش وضعیت فعلی و پیش بینی های آینده تدوین می کنند نظم تاریخی برای سخنرانی های آموزش و اطلاع رسانی مفید است

2.نظم موضوعی : درنظم موضوعی سخنران موضوع اصلی را به موضوعات کوچکتر تشکیل دهنده موضوع اصلی تقسیم می کند و به بیان هر یک از آنان می پردازد این نظم برای اهداف اطلاع رسانی و آموزش مفیداست

3. نظم فاصله ای ، طبقاتی و مقایسه ای : این نظم هنگامی مورد استفاده قرار می گیرد که موضوع سخنرانی به شکلی باشد که بتوان آنرا با یکی از معیارهای طبقه بندی ، لایه بندی ، فاصله ازیک نقطه ، ترتیب قرار گرفتن بخش ها ، شرق به غرب ، شمال به جنوب تقسیم بندی کرد و به توضیح و ترتیب توالی موضوعات پرداخت مانند طرز قرار گرفتن سیارات درمنظومه شمسی تاریخچه ابزارهای محاسبه از 2000سال قبل تاکنون ، تاریخچه لباسهای رزم تاکنون برای اهداف آموزش و اطلاع رسانی مفید است

4.نظم حل مشکل : درخصوص موضوعاتی می توان از نظم حل مشکل بهره برد که بتوان آنها را به دوقسمت تقسیم کرد :

الف) مشکل ساز بودن و جدی بودن این موضوعات

ب) ارائه راه حل های عملی برای رفع این مشکلات

نظم حل مشکل کاربرد بسیار زیادی درسخنرانی های تبلیغی و ترغیبی دارد

1. نظم علت و معلول ، نظم علَی ک سخنران از تشریح علت به معلول یا واز معلول به علت به نتیجه گیری خاص بخث می رسد تفاوت نظم علت و معلول به نظم حل مشکل دراین است که سخنران درنظم حل مشکل به یک معضل اجتماعی می پردازد درحالی که درنظم علَی مسئله ، مشکلی مطرح نیست و سخنران با بیان توضیحی به تشریح رابطه علت و معلول دوپدیده مادی یا معنوی می پردازد.

 

ضرورت استفاده از مطالب پشتیبان:

هنگامی که نکات اصلی سخنرانی رابه یکی از روشهای فوق الذکر سازمان دادیم می بایستی با اضافه نمودن مثالها ، آمارها ، نقل قول های مرتبط ، موثق و قابل فهم به آنها جذابیت بخشیدو آنها را ارائه کرد

نکات اصلی سخنرانی تنها اظهارات و ادعاهای کلی وعمومی هستند و شنوندگان یا مخاطبان برای پذیرش و درک آنها نیاز به مثالها ، آمارها ، نقل قولهای صحیح و کاربردی دارند تا نمونه های عینی را بتوانند پیش روی خود مجسم کنند استفاده نا به جا و نامناسب از مطالب پشتیبان باعث به هم خوردن تمرکز مخاطبان ویا گیج شدن آنها خواهد شد.

امروزه با بهره گیری از فناورهای نوین ارتباطی و اطلاعاتی درهنگام سخنرانی می توان فیلم ، عکس ، آمارهای رنگی و سایر اطلاعات پشتیبان را به نحومناسبی به اطلاع مخاطبان رساند.

 

برخی روش های آغاز و پایان سخنرانی

یک آغاز خوب سخنرانی درایجاد اعتماد به نفس درسخنران برای پیشبرد موضوع اصلی بسیار مهم است

درابتدای سخنرانی باید به چند مورد زیر توجه کرد:

1. نظر وعلائق شنوندگان را به خود جلب کنیم
2. قسمت های اصلی موضوع سخنران رابرای مخاطبان روشن کنید
3. ایجاد اعتماد و حسن رابطه بین سخنران ومخاطبان
4. مرور مختصر برمتن سخنرانی

برای حفظ توجه مخاطبان می توان به چند روش زیر توجه کرد:

• موضوع سخنرانی را به زندگی روزمره یا حوزه کاری آنها پیوند بزنیم
• سخنران پیام اصلی سخنرانی را سعی بکند از دید مخاطبان توضیح دهد
• سخنران درطول سخنرانی مخاطبان را چند با رمورد سوال قرار دهد
• سخنران می تواند به تشخیص خود و با درنظر گرفتن موضوع سخنرانی و مخاطبان و مباحث مطرح در جامعه مرتبط با این موضوع سخنرانی خود را بایک نقل قول ، یک ضرب المثل ، یک شعر یا حکایت آغاز کند
• سخنران درطی بیان سخنرانی با بیان آمار وارقام مخاطبان را شوکه کند و درصورت امکان وضعیت فعلی را با دوره های قبل و وضعیت جهان و کشورهای مختلف مقایسه کند

برخی نکات برای مقدمه که باید به آنها توجه کرد :

• مقدمه باید مختصر باشد وبه طور متعارف 10تا 15 درصد مدت زمان سخنرانی را به خود اختصاص دهد
• از هنگام جمع آوری اطلاعات به دنبال تهیه یک مقدمه مناسب باشیم و مطالب تهیه شده را به این منظور کاملاً ارزیابی کنیم
• بهتراست که سخنران دویا سه مقدمه تهیه کند و درنهایت بهترین را انتخاب کند
• برخی سخنران های حرفه ای و اساتید دانشگاه پس از تهیه متن سخنرانی و جمع بندی به سراغ نگارش مقدمه  می آیند.

 

نتیجه یا جمع بندی سخنرانی:

هنر بزرگ آغاز خوب سخنرانی است و هنر بزرگ تر پایان خوب ترآن است سخنران درزمان بیان مقدمه و متن سخنرانی   می بایستی باتکرار نکات اصلی سخنرانی وایده های مورد نظرشان به تقویت درک مخاطبان از موضوع سخنرانی کمک کندبرخی صاحب نظران معتقدند که مخاطبان یک سخنرانی باید به راحتی متوجه شوند که سخنران چه زمانی قصد پایان گفتار خود را دارد زیرا اتمام ناگهانی اکثر اوقات موجب گیج شدن مخاطب می شود سخنران درهنگام بیان جمع بندی می تواند به این عبارات اشاره کند :

درپایان......

به عنوان نتیجه بحث....

منظور یا مقصود اصلی این سخنرانی این بود که .....

اجازه بدهید با گفتن این جملات به صحبت های خود پایان بدهم .....

درپایان می توان موضوعات بیان شده را این چنین جمع بندی کرد .....

به اعتقاد برخی صاحب نظران نتیجه گیری یا جمع بندی اوج سخنرانی است پس سخنران باید در این مرحله ایده اصلی را یک بار دیگر تکرارکند و با تغییر تن صدا و ریتم سخن گفتن به مخاطبان اعلام کند که به بخش نتیجه گیری یا جمع بندی رسیده است برای تقویت ایده اصلی سخنران می توان به این چند مورد توجه کرد:

• سخنران پس از تهیه متن سخنرانی یک بار دیگر آن را بررسی کند و بخش هایی از آن را خلاصه نماید
• سخنران چنانچه درمرحله جمع آوری اطلاعات به نقل قول برجسته و آمار و ارقام مهمی برخورد کرد می تواند از آن به عنوان پایان سخنرانی خود استفاده کند .

 

ارائه سخنرانی

• انتخاب زبان گفتاری : به اعتقاد زبان شناسان کلمات دارای دونوع معنا هستند یکی معنای صریح و دیگری معنای ضمنی . معنای صریح همان معنای دقیق ، حقیقی و عینی است که به طور ساده و مستقیم و صریح به یک شئی ، یک مکان و ایده ای که مورد نظر است اشاره دارد و هیچگونه با رمعنایی غیراز آنچه به آن دلالت می کند با خود حمل نمی کند امامعنای ضمنی یا غیرمستقیم معمولاً به صفات و خصوصیات انتزاعی اشاره می کند (بیشترین معنای غیرانتزاعی را درشعر می بینیم) بکارگیری زبان صریح یا زبان ضمنی به مخاطبان ، اهداف سخنرانی و شرایط و اوضاع سخنرانی بستگی دارد برای برانگیختن احساسات و عواطف مخاطبان استفاده از معانی ضمنی کلمات توصیه می شود برای اهداف اطلاع رسانی و آموزشی استفاده از زبان ساده ،صریح ، مستقیم و بی پیرایه توصیه می شود
• طرز بیان : با طرز بیان خوب می توان ایده ها  واهداف کلی و جزیی را با وضوح ، جذابیت و بدون هرگونه آشفتگی به مخاطبان منتقل کرد . طرز بیان یک هنراست نه یک علم و برای ارتقای طرز بیان بهره گیری از تجربیات سخنران و سایر سخنران ها تاثیر زیادی دارد.

 

• برخی روشهای ارائه مطلب:
• خواندن کلمه به کلمه متن سخنرانی درمواقع زیربکار می رود:

-         قرائت بیانیه پایانی یک نمایشگاه یا همایش

-         قرائت گزارش هیئت داوران یک جشنواره ، یک نمایشگاه ، یک همایش ...

چنانچه دریک همایش یا کنفرانس مهم یا بین المللی قرار باشد مراسم افتتاحیه یا اختتامیه با حضور یکی از شخصیت های مهم کشور (مانند رئیس جمهور یا رئیس مجلس ) برگزار شود .

ابتدامرسوم است که معاون وزارتخانه طی سخنانی به بررسی جایگاه موضوع همایش در کشور، کاستی ها ، نقاط قوت ومقایسه با سایر کشورها پرداخته و این سخنرانی عموماً از پیش تهیه شده و سخنران آن را کلمه به کلمه قرائت می کند این مدل سخنرانی به خاطراهمیت به حضار و مسئولان رده بالای کشور که درجمع حاضرند و ارائه دقیق موضوع سخنرانی و پرهیز از مطالب زاید و غیرضروری بسیار مهم است . دربسیاری مواقع سخنرانی وزیر مربوطه که پیش از شخصیت اصلی حاضر درجلسه بیان می شود نیز از پیش تهیه شده و سخنران آن را کلمه به کلمه قرائت می کند . همچنین برخی سخنرانی ها که مطالب آن از حساسیت زیادی برخوردار است مانند اعلامیه ها یا بیانیه های وزارت امورخارجه دریک امر مهم سیاسی و یا اعلام نتیجه انتخابات توسط مسئول مورد نظر کلمه به کلمه از روی متنی که از پیش تهیه شده ، قرائت می شود.

یکی از دلایلی که اینگونه متون کلمه به کلمه از روی متن از پیش تهیه شده ، خوانده می شود این است که کلمات تشکیل دهنده آن توسط رسانه های داخلی وخارجی و برخی دستگاههای مرتبط با امورسیاسی بعضی کشورها مورد تجزیه و تحلیل دقیق قرار می گیرد و برای اینکه کلمات اشتباهی یا نامرتبط بیان نشود موضوع رااز پیش ارزیابی نموده ومتنی را آماده می کنند . شایان ذکراست خواندن کلمه به کلمه اینگونه متون نیز نیازمند تبحر ،تجربه و بیان قوی از سوی خواننده آن است . 

روش دوم فی البداهه و ابتدا به ساکن صبحت کردن

روش سوم حفظ کردن متن سخنرانی

تهیه فهرست نکات عمده و مهم و اتکاء کردن به آنها درزمان بیان سخنرانی

با  توجه به اینکه سخنرانی در نشست ها ، همایش ها و نمایشگاه ها نسبت به گذشته زمان برای سخنرانیهاکمتر و محدودتر شده لذا سخنرانان می بایستی موضوعات اصلی و عمده سخنرانی خود را از پیش مشخص و خلاصه کنند تا در زمان درنظر گرفته شده بتوانند مباحث اصلی را ارائه نمایند وبرای این کار با توجه به قابلیت های فردی ، موضوع سخنرانی و مخاطبان یک روش را می توان انتخاب کرد یا از تلطیفی از روش ها می توان بهره گرفت البته تسلط به موضوع عامل تعیین کننده ، چنانچه سخنران پس از چند سخنرانی و یا بیان گفتاری توسط مجری می بایستی پشت تریبون برود وبه مباحث ارائه شده پاسخ دهد می تواند به این نکات توجه کند :

1-    می تواند به تک تک سئوالات پاسخ دهد

2-    خلاصه ای از موضوع را بیان کند که پاسخ به سئوالات مطرح شده درآن موجود است

3-    حتماً از آمارها و اطلاعات مربوط به سازمان خود برای تقویت ، پشتیبانی و حمایت نکات مورد نظر استفاده کنیم

4-  درصورتیکه شدت حملات به سازمان مورد نظر یا یکی از اقدامات آن درسخنرانی ها شدید بود سخنران پس از بیان نظرات و پاسخ به پرسشها درانتها یکبار دیگر خلاصه از آن را تکرار کند.

 

صدای سخنران

هرنوع صدایی که فرد دارد صدایی منحصربه فرد است که درموفقیت یا عدم موفقیت وی درارتباط تاثیردارد اما نکته مهم این است که بتوان از صدای موجود به بهترین نحو استفاده کرد شکی نیست چنانچه فرد به موضوع احاطه کافی داشته باشد و مطالب را مرتبط و با طبقه بندی مناسبی بیان کند می تواند کاستی های تن صدایش را نزد مخاطب تا حدودی برطرف کند امروزه با توجه به پیشرفت های فناوری درحوزه الکترونیک بسیاری از صداهای نامفهوم از فیلتر این دستگاهها گذشته و تاحدودی ضعف های آن برطرف می شود .

 

سرعت ادای کلمات

سرعت ادای کلمات به عوامل زیر بستگی دارد:

1-    عادت گوینده (که ازمحیط خانواده و مدرسه می آید)

2-    حالت روحی که سخنران میخواهد به وجود بیاورد

3-    مخاطبان

4-    شرایط و وضعیتی که درآنجا خکم فرماست

5-    متن و پکیجی که برای سخنران تهیه شده ( میزان اطلاعاتی که برای متن سخنرانی آماده شده است )

چنانچه سخنران میخواهد درمخاطبان هیجان بوجود آورد باید کمی تندترصحبت کند و مکث های کمی بین اینها ایجاد کند چنانچه سخنران میخواهد نکته حساسی را بیان کند باید آهسته و شمرده سخن بگوید درسخنرانیهای ترغیبی و تبلیغی سخنران باید کمی تندتر از حد معمول صحبت کند البته نه آنقدر که بسیاری از حضار متوجه نشوند یا آنقدر که باعث خستگی و ملال آوری شنونده شود چگونگی مکث کردن ها و انتخاب زمان مناسب برای مکث ها نیز به جذابیت گفتار اضافه می کند تنوع بخشیدن به حجم صدا یعنی بلند وکوتاه صبت کردن نیزاز عواملی است که درتاثیر گذاری بیان مهم است دریک سخنرانی هیچ چیز خسته کننده تر از صدای یکنواخت نیست .

 

تاثیرارتباط غیرکلامی درارتباط شفاهی :

حرکت بدن ، صورت ، وضعیت لباس پوشیدن ، نگاه چشمی از عواملی است که بر برداشت شنوندگان از گفتار سخنران تاثیر می گذارد (هردوت : مردم به چشمانشان بیشتر اعتماد دارند تا گوش هایشان)

 

استفاده از وسایل سمعی و بصری و کمک آموزش درسخنرانی

وسایل سمعی وبصری وکمک آموزشی به سخنرانان کمک می کند تا اطلاعات ارائه شده را با وضوح بیشتری دراختیار مخاطبان قرار دهند برخی ازاین وسایل عبارتند از : اسلاید – پاورپوینت – عکس – فیلم و.... امروزه تمامی وسایل سمعی و بصری و کمک آموزشی از طریق نرم افزارها به سخنران ها کمک می کند و آگاهی از مبانی آنها برای سخنرانان لازم است .

 

و: انواع سخنرانی با توجه به اهداف آن درسازمان ها :

شامل : سخنرانی های آموزشی و اطلاع دهی، سخنرانیهای ترغیبی و تبلیغی و سخنرانی به انگیزه مناسبت های ویژه

1-     انواع سخنرانی های آموزشی و اطلاع دهی :

• سخنرانی درباره اشیاء
• سخنرانی درباره مفاهیم
•    سخنرانی درباره رویدادها
•     سخنرانی درباره فرآیندها و مراحل انجام یک کا رخاص

قبل از بیان سخنرانی آموزشی و اطلاع دهی درسازمان ها به نکات ذیل باید توجه کرد :

• اطلاعاتی که می خواهیم ارائه کنیم به روز و جامع است
• آیا اطلاعات تهیه شده با روشی که برای ارائه آن درنظرگرفته ایم برای مخاطب جذابیت ایجاد می کند
• آیا اطلاعاتی که می خواهیم ارائه کنیم با انتظارات ، علائق و منافع مخاطبان پیوند دارد

سخنرانی درباره اشیاء : اشیاء عبارتند از تمامی چیزهایی که قابل دیدن ، لمس کردن هستند و درسخنرانی درباره آنها   می توان بخشی از آن شئی را مورد ارزیابی قرارداد که چندان عمومی و کلی نباشد اگر هدف خاص سخنران توضیح درباره تاریخچه پیدایش و تکامل آن شئی است باید اطلاعاتش را براساس نظم تاریخی تنظیم کند .

چنانچه هدف سخنران توضیح درباره برخی ویژگی ها و مشخصات کاربردی و کارکرد خاص شئی باشد اطلاعاتش را براساس نظم فاصله ای و طبقه ای تنظیم می کند.

سخنرانی درباره فرآیندها و انجام امور : منظور از فرآیند ها و مراحل انجام کار عبارتنداز یک مجموعه منظم و پشت سرهم از کار یا اموری که به تولید یک کالا یا نتیجه خاصی منتهی می شود (فرآیند حسابداری ) سخنران دراین موضوع   می تواند درباره اینکه چگونه کارها انجام می شود یا چگونه چیزی ساخته می شود صحبت کند واین نوع سخنرانی را میتوان به دودسته تقسیم کرد درگروه اول سخنران سعی می کند تا شنوندگان نسبت به مراحل کار و بخش های مختلف و رابطه بین بخش ها آگاهی پیدا کند درنوع دوم هدف سخنران این است که مخاطبان به توانند با سیستم خاصی کار کنند.

سخنرانی درمورد رویدادها : مقصوداز رویدادها یعنی آنچه که به وقوع پیوسته تا هم اکنون درحال وقوع است یا انتظار داریم درآینده به وقوع به پیودندد.

درسخنرانی درباره رویدادها باید به علل وقوع رویداد و شرایط زمینه ای پیدایش آن اشاره کرد (نظم تاریخی )

همچنین دراین دو سخنرانی می توان یک بحث و ارزیابی تحلیلی برآثار ناشی از آن رویداد انجام داد (نظم علت ومعلولی)

سخنرانی درباره مفاهیم : مفاهیم عبارتنداز باورها ، ایده ها ، نظریه ها و امثالهم . مفاهیم انتزاعی هستند سخنرانی درباره مفاهیم عموماً براساس نظم موضوعی تنظیم می شود یکی از روش های مرسوم دراین سخنرانی ها ذکر کردن ویژگی ها و خصوصیات و جنبه های گوناگون مفهوم مورد نظر است .

روش دیگر شناخت و توضیح و تشریح عناصرتشکیل دهنده آن مفهوم است و توضیح آن از طریق برخی مصادیق آن

برخی نکات مهم در زمینه سخنرانی های آموزشی و اطلاع رسانی :

1-    اطلاعات مخاطبان را بیشتر از آن چیزی که هست برآورد نکنید و سخنرانی را براساس آن ایراد کنید

2-    موضوع سخنرانی را به نوعی به زندگی مستمعان یا فعالیت کار آنها پیوند بزنید

3-    سخنران درسطح دانش مخاطبان صحبت کند و سخنرانی نباید بیش از اندازه فنی ، پیچیده و تخصصی باشد

4-  سخنرانی نباید انتزاعی و ذهنی شود و سخنران باید این امکان را برای مخاطب فراهم کند که او ببیند و حس کند گفتار انتزاعی خسته کننده و ملال آوراست

5-    درسخنرانی های آموزشی و اطلاع رسانی سخنران باید با مثالهای عینی و فرضی موضوع را برای مخاطبان ملموس کند

6-   استفاده صحیح ازنرم افزارهای رایانه ای و اینترنت می تواند سخنرانی های آموزشی و اطلاع رسانی را نسبت به سابق چندین برابر جذاب تر و تاثیر گذارتر کند .

 

2-   سخنرانیهای ترغیبی و تبلیغی :

• سخنرانی درباره واقعیات
• سخنرانی درباره باورها وارزش ها
• سخنرانی درباره اتخاذ خط مشی ها و روش ها

تبلیغات عبارتنداز فرآیندی که طی آن یک یا چند نفرتلاش می کنند تا با برقراری ارتباط توسط یک یا چند رسانه ارتباطی بر روی عقایداندیشه ها و رفتارهای یک یا چند نفریا گروهی تاثیربگذارند هنگامیکه فردی برای تبلیغ یا ترغیب سخنرانی می کند درحقیقت یک هوادار یا مبلغ ایده های خاص است که می کوشد از طریق سخنرانی درذهنیات  مخاطبان تغییراتی بوجود آورد تا با وی هم عقیده شوند و درنهایت براساس آن عقیده عمل نمایند.

 برخی مهارتهای اساسی درسخنرانی های ترغیبی و تبلیغی

• سخنران باید برای خود کسب اعتبار کند تا مخاطبانش حرفش را بپذیرند
• مستعمین سخنرانی های ترغیبی باید متقاعد شوند که سخنران درموضوع سخنرانی از اعتبار ، حسن نیت و حسن شهرت برخوردار است تا سخنانش را بپذیرند
• مخاطبان سخنرانی های ترغیبی دربسیاری موارد براساس مدارک و اسناد ، اطلاعات ارائه شده توسط سخنران متقاعد می شوند پس بهترین و مؤثرترین اطلاعات ، دلایل و مدارک از دیدگاه مخاطبان می بایستی توسط سخنران جمع آوری ، پردازش و ارائه شود
• سخنران باید از طریق نکات و ایده های جمع کرده و درزمانهای مناسب سخنرانی به احساسات مخاطب متوسل شود

انواع اعتبار درسخنرانی های ترغیبی و تبلیغی

1-    اعتباری که پیش از ارائه سخنرانی بدست می آید

2-    اعتباری که درحین سخنرانی بدست می آید

3-    اعتباری که سخنران درپایان سخنرانی برای خود کسب می کند

اعتباری که پیش از ارائه سخنرانی بدست می آید : اعتباراولیه درقبل از ارائه سخنرانی ها امری مهم است و درحین سخنرانی ظاهر مناسب ، طرز بیان مناسب، سازماندهی خوب مطالب ، ارائه مثالها ، آمارها و نقل قول ها نیز به اعتبار سخنران کمک      می کند

 راههایی که می تواند درایجاد اعتبار درحین سخنرانی مفید باشد :

• سخنران دانش و اطلاعات شخصی خود را در زمینه موضوع سخنرانی به شکل متعارف و خلاصه بیان کند و درزمینه اطلاعات بدست آمده و روشهای جمع آوری آن غلو زیادگویی نکند
• سخنران می بایستی با مخاطبان زمینه مشترک فکری ایجاد کند با حمله به ارزشها و نگرش های پذیرفته شده از سوی مخاطبان به منظور پاک کردن آنها از ذهن مخاطبان به هیچوجه نمی توان سخنرانی ترغیبی و تبلیغی ایجاد کرد زیرا مخاطبان در موشع دفاعی قرار می گیرند و درمقابل سخنران جبهه می گیرند
• سخنران می بایستی برای کسب اعتماد سخنانش را بایکسان دانستن خود با مخاطبان ، احساس همدردی با مخاطبان و احساس دوستی و صمیمیت با مخاطبان آغازکند
• سخنران درسخنرانی های ترغیبی و تبلیغی می بایستی یک یا چند بار به احساسات مخاطبان متوسل شود و می تواند دراین زمینه پس از تحریک احساسات این نتایج را بگیرد:

مخاطبان خوشحال شوند ، افتخار کنند ، احساس همدردی کنند ، بترسند ، به خشم در آیند ، احساس تأسف می کنند احساس گناه می کنند، سرافکند ه  می شوند، حسرت روزهای گذشته را می خورند

انواع مخاطب درسخنرانی ترغیبی و تبلیغی : دراین گونه از سخنرانی ها اهمیت شناخت مخاطب و دیدگاه ها و نگرش فکری وی نسبت به دیگر انواع سخنرانی ها بسیار مهم و ضروری است  درمؤثرتربودن یا مؤثر نبودن سخنرانی تأثیر زیادی دارد

- افرادی که با نظریات سخنران مخالفند و سخنرانی و گفتار سخنران هیچ تأثیری درتغییر نگرش های آنها نخواهد داشت و درانتهای سخنرانی (فرآیند سخنرانی ) همچنان مخالفند البته این امری طبیعی است و جای ناامیدی ندارد

- برخی از افراد از ابتدا با موضوع سخنرانی موافق هستند و گفتار سخنران دیدگاه ها و نظرات آنها را نسبت به مسئله موافق تر خواهد کرد هرچند عده ای ممکن است بگویند شاید نیازی به ارسال پیام های جدید و تدوین برنامه  های ارتباطی جدید نباشد اما آگاهی آنها از آخرین تحولات موضوع بسیار مهم است

- تعدادی از مخاطبان هنوز نسبت به موضوع مورد نظر که قرار است پیرامون آن سخنرانی صورت گیردتصمیمی نگرفته اند این افراد را مخاطبان مورد نظر یا مورد هدف می نامند .

 

 

3-   سخنرانی به انگیزه مناسبت های ویژه :

• معرفی یک شخصیت ، یک امر یا یک پدیده
• سخنرانی به مناسبت اهداء هدیه (ارتقاء مقام ، انتقال ، تودیع ، معارفه و بازنشستگی ....)
• سخنرانی برای سپاسگزاری ، تقدیرو تشکر
• سخنرانی پس از صرف ناهار یا شام

 

برگزاری مناسبت های ویژه از مشخصات زندگی اداری ، تجاری امروز است که روزبه روز شاهد تقویت آن هستیم شاهدیم که به دلایلی چون فارغ التحصیلی ، ازدواج ، فوت ، افتتاح ، ارتقاء افراد، بازنشستگی ، اهداء جوایز و .... درسازمانها به این مناسبت ها مراسمی برگزار می گردد و همچنین گرامیداشت مناسبت های ملی و مذهبی ایراد سخنرانی جزئی ازاین مراسم ها است که درمناسبت های ویژه اجراء می شود

برخی اقدامات مرتبط با مجری گری در این برنامه ها

اگر دراین نوع سخنرانی ها کسی پشت میکروفن قرار گرفت و مسئولی را برای سخنرانی دعوت کرد درمعرفی وی باید به این نکات توجه کند :

1- اشتیاق ، شور، شوق و علاقه نسبت به سخنران نشان دهد و سپس از وی دعوت کند

2-مجری نسبت به موضوع سخنرانی همانند شخص سخنران با اشتیاق ، شورو علاقه صحبت کند

3- پس از اینکه سخنران ، سخنرانی خود را تمام کرد و درجای خود نشست مجری از وی مجدداً‌تقدیر وتشکر کند

4- روابط عمومی ها می بایستی پیش از اجراء مراسم اطلاعات لازم دربارة برنامه را به مجری برنامه ، سخنرانان خارجی زبان ، زمان برنامه و امثالهم

5- معرفی اشخاص توسط مجری باید درعین کوتاه بودن کامل باشد ومهمترین سمت یا سازمانی را که سخنران عضو آن است معرفی کند

6- چنانچه سخنران چهرة معروف یا سرشناسی بود به طور بسیار مختصر وی را معرفی کند

7- اطلاعات مرتبط با سخنرانان و موضوع سخنرانی آنها می بایستی صحیح و درست بیان شود (از وظایف روابط عمومی )

سخنرانی درهنگام تقدیم هدیه درسازمانها

زمان این سخنرانی ، زمان کوتاهی است (4تا5 دقیقه ) و دراین زمان کم مخاطبان می بایستی با فردی که قراراست جایزه بگیرد دلیل اهداء جایزه و .... آشناشوند

پیام اصلی این سخنرانی : باید براساس موفقیت کسب شده تدوین شود و علل موفقیت و شرایط پیروزی دررقابت برای مخاطبان بیان شود اگر هدایا به دلیل شرکت دریک رقابت پیچیده طی مراحل مختف علمی قراراست اهداء شود باید شرایط رقابت و مراحل پشت سر گذاشته شده را به طور مختصر شرح داد و از تلاشهای تمامی دست اندرکاران تقدیر کرد.

 

ز:نکاتی برای تقویت سخنرانی:

1-برخی دلایل ضعف درارائه سخنرانی ها:

-         سخنرانان احساس نیاز به مطالعه نمی کنند

-         عدم آگاهی از روش های انتقال اطلاعات به دیگران

-         گوشه نشینی و انزوای برخی سخنرانان (برخی از اساتید دانشگاهها)

-     ارائه سخنرانی به صورت بسیار تخصصی و دراین حالت مخاطبان از قسمت اعظم سخنرانی چیزی متوجه نمی شوند و یا سخنران را متهم به ضعف درعلم و بیان می کنند

-         کاهش یا فقدان اعتماد به نفس نزد سخنران

-         عدم اصلاح برخی اندیشه ها و تفکرات موجود درذهن سخنران

 

2-انواع واکنش ها نسبت به سخنرانی :

الف) واکنش های درونی

اضطراب (  عدم تسلط نسبت به موضوع سخنرانی)
- تمرین نداشتن ( عدم آمادگی درموضوع سخنرانی)
- شدت رسمی بودن کامل جلسه ( بودن حاضرین با مسئولیت و مدیریت های بالا)
- حساسیت موضوع جلسه
- یک سری واکنشهای مخرب مخاطبان

فراموشی ( دلایل پیدایش فراموشی – اضطراب – فقدان تمرین – حساسیت و جدید بودن موضوع)

تغییر ضربان قلب سخنران ( افزایش ضربان قلب گاه به دلیل عدم تسلط به موضوع نیست بلکه به دلیل تعداد زیاد مستعمان درجلسه است )

ب) واکنش های بیرونی
1- تغییر صدا

2- خشک شدن گلو

3- لکنت زبان

4- لرزش دستها و پاها یا اندام ها

5- تغییر رنگ چهره

6- تغییر در ریتم تنفس

7- عرق کردن

بروز حرکات اضافی از سوی سخنران

برخی روش ها برای کاهش واکنش های درونی و بیرونی

درمان اضطراب : افزایش اعتماد به نفس ،‌تمرین سخنرانی ، نفس عمیق کشیدن

درمان تند شدن ضربان قلب : گذشت زمان ، نفس عمیق ، تمرین سخنرانی

درمان لکنت زبان : اگر لکنت زبان از قبل بوده باید زیرنظر متخصص و پزشک درمان گردد اما اگر درحین سخنرانی و مواجه شدن با جمعیت بروز می کند با تمرین تا حدی قابل درمان است ضمناً کاهش سرعت ادای کلمات نیز لکنت را کم می کند

درمان لرزش دست و اندام : بهتراست سخنران کمی نرمش در روز انجام دهد اما درحین سخنرانی دستها را به هم داده و روی تربیون گذاشته یا دستها را روی قفسه سینه قرار داد برای لرزش اندام کمی پاها را جا به جا کردن می تواند موثرباشد

درمان عرق کردن : داشتن دستمال تمیز به همراه سخنران

 

 3-انواع بازخوردها درموقعیت سخنرانی

بازخوردهای قبل از سخنرانی که شامل : واکنشهای کلامی و رفتاری موافق و مخالف است ،‌نظیر شعاردادن ، تظاهرات مخالفان یا تشویق های موافقان ، پاره کردن اطلاعیه ها  واعلامیه ها ، نوشتن پیامهای مخالف، پیشواز و استقبال رفتن ، گرفتن ردیفهای جلو توسط عده ای از مخالفین

بازخوردهای ضمن سخنرانی : گوش دادن با دقت ، سکوت شنوندگان ، میزان و استمرار یادداشت برداری ، ورود و خروج پی درپی برخی از مخاطبان، سستی بی حالی و چرت زدن برخی از مخاطبان ، مشارکتهای مخرب مثل تشویق یا هوکردن ،‌مشارکت های موافق مثل سئوال کردن یا نت برداری و ....

بازخورد های پس از سخنرانی : تشویق کردن ، هوکردن ، و اکنشهای کلامی و رفتاری درباره سخنران ، آمدن به سمت سخنران و تشکر از وی

یکی از ابزارهای مهم برای آگاهی از نظرات مخاطبان نسبت به سخنرانی تکمیل کردن برگه های نظرسنجی است که مخاطبان  به صورت محترمانه نظرات موافق یا مخالف خود را مطرح می کنند